Wie is wanneer nodig rond de opgave?

Wie aan een opgave werkt, begint daarom nooit met een leeg speelveld. Kijk niet alleen wie jij wilt betrekken, maar onderzoek eerst wat er al gebeurt, wie al actief is of gevolgen ondervindt en waar je kunt aansluiten. Kijk tegelijk naar wat de opgave op dat moment vraagt. Want wie nodig is en hoe iemand betrokken kan zijn, verschilt per stap.

Kijk eerst wat er al gebeurt

Voordat je anderen uitnodigt, helpt het om te onderzoeken wat er al gebeurt. Kijk bijvoorbeeld:

• Welke spelers werken al aan deze opgave of een deel daarvan?
• Welke initiatieven, activiteiten en samenwerkingen bestaan al?
• Waar worden gesprekken gevoerd en besluiten genomen?
• Wie ondervinden gevolgen door (gebrek aan) activiteiten en initiatieven rond deze opgave?
• Welke informele netwerken of plekken zijn belangrijk?
• Wie heeft al vertrouwen, kennis of contacten opgebouwd?
• Waar kunnen wij aansluiten in plaats van iets nieuws te organiseren?

Aansluiten betekent niet dat je zonder eigen afweging meegaat in wat er al gebeurt. Een bestaand initiatief kan bepaalde spelers of belangen buiten beeld laten. Ook kunnen wettelijke verantwoordelijkheden, publieke waarden of gevolgen voor anderen vragen om een andere bijdrage. Onderzoek daarom zowel wat bestaande initiatieven mogelijk maken als wat daarin nog ontbreekt.

Vraag initiatiefnemers wat zij zelf willen en wat zij van andere spelers nodig hebben. Aansluiten kan betekenen dat je meedoet of ondersteunt, maar niet dat je overneemt en soms juist dat je ruimte geeft.

Heb je de spelers rond de opgave nog onvoldoende in beeld? Gebruik dan eerst de Spelersanalyse. 

Bepaal wat de opgave nu vraagt

Bij een maatschappelijke opgave kunnen veel spelers betrokken zijn. Dat betekent niet dat iedereen voortdurend aan gezamenlijk overleg moet deelnemen. Een grote groep kost tijd en maakt het niet vanzelf gemakkelijker om verschillende perspectieven te horen of besluiten te nemen.

Een overleg is bovendien maar één vorm van betrokkenheid. Soms is een gesprek, werkbezoek, interview, raadpleging of deelname aan een bestaand initiatief passender. Een speler kan ook vooral op de hoogte willen blijven, op een specifiek moment bijdragen of pas bij een volgende stap actief nodig zijn.

Bepaal dus eerst wat de opgave nu vraagt. Welke volgende stap ligt voor ons? Wil je de opgave beter begrijpen, een aanpak ontwikkelen, een formeel besluit voorbereiden of iets uitvoeren? Iedere stap kan andere kennis, ervaring, bevoegdheden en relaties vragen.

Onderzoek wie nodig is om deze stap te kunnen zetten. Kijk bijvoorbeeld:

• Wie werkt al aan dit deel van de opgave?
• Wie beschikt over relevante kennis of ervaring?
• Wie kan besluiten nemen, middelen beschikbaar stellen of iets uitvoeren?
• Wie ervaart de gevolgen van wat er gebeurt?
• Welk perspectief mag bij deze stap niet ontbreken?
• Bij wie moeten wij misschien zelf aansluiten?

Met ‘nodig zijn’ bedoelen we niet alleen spelers die iets kunnen bijdragen. Kijk ook naar mensen die geen formele taak hebben of niet actief deelnemen, maar wel de gevolgen van keuzes ervaren. Hun ervaringen en belangen kunnen nodig zijn om de opgave goed te begrijpen. Maak daarom niet alleen zichtbaar wie iets mogelijk kan maken, maar ook voor wie er veel op het spel staat.

Kies welke vorm van betrokkenheid past

Betrokkenheid is geen keuze tussen volledig meedoen of helemaal niet betrokken zijn. Spelers kunnen verschillende manieren met elkaar verbonden zijn. Deze vormen zijn geen rangorde van belangrijk naar onbelangrijk. Een speler met wie je gericht contact hebt, kan grote gevolgen van de opgave ervaren. En een speler met wie je intensief samenwerkt, hoeft niet bij iedere volgende stap dezelfde positie te houden.

Ook jouw eigen positie en betrokkenheid en die van jouw organisatie kunnen tijdens het werken aan de opgave veranderen. Welke vorm past, hangt af van de opgave, de volgende stap, de positie van de speler en de manier waarop die speler zelf wil en kan bijdragen.

Vier aandachtspunten bij jouw keuze

Wie je nodig hebt en hoe spelers betrokken zijn, is geen neutrale of vaste keuze. Let daarbij op wie de keuze maakt, wie anderen vertegenwoordigt, wat deelname voor spelers betekent en wanneer het nodig is om opnieuw te kijken.

Bepaal wie de opgave nu nodig heeft

Wil je voor een concrete volgende stap onderzoeken welke spelers nodig zijn en hoe je met hen verbonden wilt zijn? Gebruik dan de werkvorm Wie heeft de opgave nu nodig? [LINK: Speelveld – Werken vanuit het speelveld – Direct aan de slag – Werkvorm | Bepaal wie nodig is voor de volgende stap] Met deze werkvorm kijk je wie nodig is om de volgende stap te zetten, wie de gevolgen ervaart, welke kennis of stem niet mag ontbreken en bij wie jij misschien zelf moet aansluiten.