Hoe scherp zie je Nederland wanneer je het vooral vanuit Den Haag bekijkt? En hoe goed begrijp je wat er in andere steden en regio’s speelt wanneer je daar niet zelf bent?
Beeld: ANP via L1 Nieuws
Met deze vragen reisde Marianne de Jonge, destijds projectleider bij het programma Grenzeloos Samenwerken, naar Heerlen-Noord. Dennis Martens van het Nationaal Programma Heerlen-Noord en Barry Braken van woningcorporatie Weller lieten haar kennismaken met het gebied, het programma en de spelers die eraan werken.
Drie lessen uit deze praktijk
1. Je stapt nooit in een leeg speelveld
Het Nationaal Programma Heerlen-Noord begon niet met een leeg speelveld. In het gebied waren al veel initiatieven en samenwerkingen ontstaan. Ook hadden spelers ervaring opgedaan met eerdere programma’s om de leefbaarheid te verbeteren.
Dat maakt het belangrijk om eerst de geschiedenis van een gebied te leren kennen. Wat is eerder geprobeerd? Wie heeft kennis, relaties en vertrouwen opgebouwd? En wat kun je leren van eerdere aanpakken?
Niet alleen formele posities bepalen wie nodig is. In Heerlen-Noord werd ook gezocht naar mensen die zich persoonlijk verbonden voelen met het gebied en de mensen die er wonen en in het gebied werken om relaties op te kunnen bouwen.
2. Laat de organisatie de opgave volgen
Onderwijs, werk, gezondheid, wonen en veiligheid hangen in het dagelijks leven van bewoners met elkaar samen. Binnen overheden en organisaties zijn deze onderwerpen vaak verdeeld over verschillende afdelingen en beleidsterreinen.
In Heerlen-Noord zijn spelers daarom samengebracht rond de programmalijnen Leren, Werken, Gezondheid, Wonen en Veiligheid. Tegelijkertijd werd gekeken naar bestaande overleggen en samenwerkingen. Zo volgt de samenwerking zoveel mogelijk de samenhang van de opgave, in plaats van de grenzen tussen organisaties en beleidsterreinen.
3. Zet ook je eigen positie ter discussie
Ook de gemeente is binnen deze opgave één van de spelers. Het programmabureau werd bewust onafhankelijk van de gemeente georganiseerd. Daarmee ontstond ruimte voor andere partijen om vanuit hun eigen rol bij te dragen aan de opgave. Werken vanuit het speelveld vraagt niet alleen dat je onderzoekt welke spelers in een gebied nodig zijn. Het vraagt ook dat je kijkt naar de positie en werkwijze van jouw eigen organisatie.
Tijdens het bezoek werd zichtbaar dat de samenhang in het gebied niet altijd aansluit op de manier waarop het Rijk is georganiseerd. De opgave loopt over verschillende leefgebieden heen, terwijl ministeries, financiering en verantwoordelijkheden vaak per beleidsterrein zijn ingericht.
De vraag is daarom niet alleen hoe Heerlen-Noord kan aansluiten bij het Rijk. Ook het Rijk moet onderzoeken hoe het kan aansluiten bij het gebied. Dat vraagt om ambtenaren die over de grenzen van beleidsterreinen heen kijken, signalen uit het gebied verder brengen en helpen om verschillende werelden met elkaar te verbinden.
Lees verder
Lees hier het hele interview ‘Op pad naar Heerlen’ op pagina 120 t/m 123 in het DOEboek Opgavegericht Samenwerken.
Wil je verder onderzoeken welke spelers rond een opgave nodig zijn en wat zij kunnen bijdragen? Lees dan hier het artikel ‘Wie is wanneer nodig rond de opgave?’
Over Heerlen-Noord
Het Nationaal Programma Heerlen-Noord is inmiddels een van de twintig gebieden binnen het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Binnen dit landelijke programma werken het Rijk, gemeenten en lokale partners langdurig aan samenhangende opgaven rond onder andere wonen, onderwijs, werk, gezondheid en veiligheid.
Lees hier meer over het Nationaal Programma Heerlen-Noord.
Lees hier meer over het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid.