Verslag24-09-2026

Voor het eerst vormde niet een organisatie ergens in het land, maar het beeldscherm het decor voor de Opgavebeweging. Op 15 september kwam het leernetwerk bij elkaar voor de eerste onlinebijeenkomst. 

De Opgavebeweging komt al twee jaar drie à vier keer per jaar samen bij organisaties die werken aan maatschappelijke opgaven. Dat blijven we doen. Met de onlinebijeenkomsten voegen we daar een nieuwe vorm aan toe: in een uur samen verdiepen en ervaringen uitwisselen over één bepaald onderwerp.

Thema: opleidingen opgavegericht werken

Deze bijeenkomst stond in het teken van opleiden voor opgavegericht werken. Hoe kom je tot zo’n opleiding? En wat kan daarin aan bod komen? Bij de check-in van de bijeenkomst bleek direct dat organisaties op dit gebied al veel ondernemen. Zo heeft de gemeente Zwolle een basistraining die gebaseerd is op de VPNG-leergang, leidt de gemeente Nijmegen opgavemanagers en opgavecoaches op en wordt voor Rijkstrainees een training opgavegericht werken ontwikkeld.  

Collega’s van de gemeenten Den Haag en Rotterdam en het rijksbrede programma Opgavegericht Samenwerken lieten aan de hand van voorbeelden zien hoe zij het opleiden voor opgavegericht werken aanpakken. Na korte interviews gingen de deelnemers met de initiatiefnemers in gesprek. In drie break-outrooms konden zij vragen stellen en ervaringen uitwisselen. Terug in de gezamenlijke ruimte deelden zij hun belangrijkste inzichten. 

Workshop Opgavegericht Werken

Organisatieontwikkelaars Annemarie de Bont en Jens Bosman hebben voor hun collega’s bij de gemeente Den Haag de eendaagse workshop Opgavegericht Werken ontwikkeld.  Opgave- en gebiedsgericht werken zijn er al langer ontwikkelthema’s, maar een gemeenschappelijke taal en gezamenlijk handelingsperspectief ontbraken nog. Daarom kozen Annemarie en Jens bewust voor een laagdrempelige workshop van één dag. 

Deelnemers krijgen vooraf materiaal om hun eigen opgave alvast uit te werken. Dat helpt om met een vergelijkbaar kennisniveau te starten en tijdens de workshop sneller tot een volgende stap te komen. Eerst onderzoeken de deelnemers of zij daadwerkelijk met een opgave te maken hebben. Vervolgens brengen ze het speelveld rond die opgave in beeld. Ze kijken niet alleen wie betrokken zijn, maar ook naar hun belangen en naar wat partijen komen brengen én halen. De vraag is niet zozeer: ‘Hoe beïnvloeden we de ander?’, maar vooral: ‘Wat hebben we met elkaar rond deze opgave te doen?’ 

Vervolgens verschuift de aandacht naar handelen. Met kaarten verkennen deelnemers andere handelingsmogelijkheden voor situaties waarin ze niet verder komen. Aan het einde vullen ze een persoonlijke actiekaart in: wat zie ik, wat betekent dat voor mij en welke eerste stap ga ik zetten?

Wil je meer weten over deze workshop? 
Neem dan contact op met Annemarie de Bont of Jens Bosman.

Opleiding opgavegericht werken voor opgavemanagers

Bij de gemeente Rotterdam ontstond opgavegericht werken op verschillende plekken van onderop. Daardoor ontwikkelden zich uiteenlopende werkwijzen en verschillende vormen van taalgebruik. De behoefte aan meer eenduidigheid en aan professionele opgavemanagers en opgavecoaches vormde de aanleiding voor nieuwe opleidingen. Samen met een collega-organisatieadviseur ontwikkelde Maartje Duineveld deze opleidingen in co-creatie met ervaren collega’s die aan opgaven werken en adviesbureau TwynstraGudde. 

Het fundament van Rotterdamse werken in opgaven ontwikkelde Maartje samen met Nancy Reedijk, op basis van het gedachtegoed van Igno Pröpper over opgaven gestuurd werken. Igno is daarom ook betrokken bij het geven van de eerste module van de opleiding.  

De opleiding bestaat uit vier modules van twee dagen. Daarin leren deelnemers over het verkennen en verdiepen van een opgave, opgavegericht samenwerken, organiseren en besluitvorming en de aanpak van de opgave. Iedere opgavemanager is tijdens de opleiding gekoppeld aan een opgavecoach, die tegelijkertijd de opleiding voor opgavecoaching volgt. Ze voeren de opdrachten samen uit en ondersteunen elkaar zo bij het leren en bij het werken aan de opgave. Daarbij gebruiken ze direct de opgave waaraan ze samen aan werken.  

Ben je nieuwsgierig naar de opleiding van gemeente Rotterdam?
Neem dan contact op met Maartje Duineveld.

Leergang opgavecoaching

Programmamanager Joyce Otten biedt samen met de opgavecoaches van het rijksbrede programma Opgavegericht Samenwerken een leergang aan voor opgavecoaches binnen de Rijksoverheid. De leergang komt voort uit drie jaar ervaring met het begeleiden van opgaveteams. In de praktijk heeft de pool van opgavecoaches onderzocht wat deze rol vraagt, wat wel en niet werkt en welke hulpmiddelen daarbij helpen. Met de leergang wil het programma ook meer collega’s binnen de Rijksoverheid toerusten om opgaveteams te begeleiden.

De leergang bestaat uit vier dagen, verspreid over drie maanden. Deelnemers doorlopen de drie onderdelen van de Opgavebril: de opgave, het speelveld en de samenwerking. Met simulaties oefenen zij hun rol als opgavecoach. Wat zie en hoor je in een team? Welke vragen stel je? Wanneer doe je een interventie en wanneer juist niet? Ook reflecteren deelnemers op wat zij níét van het team moeten overnemen. 

Na afloop gaven deelnemers aan dat zij scherper zijn gaan zien wat hun rol vraagt. Een team verder helpen betekent niet dat je steeds iets moet oplossen. Soms laat je het proces bij de groep; op een ander moment maak je juist iets bespreekbaar. Na de leergang gaat het leren verder in een leernetwerk waarin deelnemers praktijkervaringen delen en situaties onderzoeken. 

Wil je meer weten over de leergang? 
Hier vind je meer informatie of neem contact op met Joyce Otten bij vragen.

Inzichten uit de bijeenkomst

Tijdens de onlinebijeenkomst werd duidelijk dat er geen kant-en-klare opleiding voor opgavegericht werken bestaat. Organisaties kunnen voortbouwen op bestaande kennis en ervaringen, maar moeten die steeds vertalen naar hun eigen praktijk. Het ontwikkelen van een opleiding blijft daarmee een gezamenlijke zoektocht. 

Ook kwam het belang van leren in de praktijk naar voren. Een opleiding kan kennis, taal en werkvormen aanreiken, maar deelnemers hebben begeleiding nodig om het geleerde in hun dagelijkse werk toe te passen. Een persoonlijke actiekaart, een opgavecoach of een leernetwerk kan helpen om de stap van inzicht naar handelen te zetten.

Daarnaast ging het gesprek over de omgeving waarin deelnemers dat geleerde moeten toepassen. Bestaande systemen en werkwijzen kunnen opgavegericht werken ondersteunen, maar ook in de weg zitten. Een opgavecoach kan helpen om zulke belemmeringen zichtbaar en bespreekbaar te maken. Ook de verbinding met gebiedsgericht en wijkgericht werken biedt aanknopingspunten om van andere praktijken te leren. 

Een laatste inzicht: er is al veel kennis en materiaal beschikbaar. De uitdaging is niet alleen om iets nieuws te ontwikkelen, maar vooral om bestaande ervaringen toegankelijk te maken, te delen en bruikbaar te maken voor andere organisaties

Tips en inspiratie uit de bijeenkomst

Tijdens de bijeenkomst werden door de deelnemers verschillende hulpmiddelen en praktijkvoorbeelden gedeeld:  

  • Het DRIFT kaartspel Ambtelijke ruimte helpt deelnemers om hun handelingsmogelijkheden te verkennen. Je kunt het ook online spelen. 

  • De Versnellingskamer werd genoemd als voorbeeld van een werkmethode in het werken in de ruimte tussen verschillende organisaties.  

  • Gemeente Rotterdam vertelde over hun samenwerking met Igno Pröpper. De Themabijeenkomst OGW organiseerde een bijeenkomst met hem. Daarnaast is hier meer te lezen over zijn boekenserie Opgaven Gestuurd Werken.