Bij maatschappelijke opgaven gebruiken mensen vaak dezelfde woorden, terwijl ze daar niet altijd hetzelfde mee bedoelen. Begrippen als eigenaarschap, regie, vertrouwen of duurzaamheid kunnen voor iedereen een andere betekenis hebben.
Beeld: Beeld @Opgavegericht Samenwerken
Beeld met begrippen geschreven op geeltjes
In deze werkvorm onderzoek je samen wat een belangrijk begrip voor ieder van jullie betekent. Door voorbeelden uit de praktijk en verschillende omschrijvingen met elkaar te vergelijken, ontdek je waar beelden overeenkomen en verschillen. Zo ontwikkel je een gezamenlijke taal die helpt bij het gesprek over én het formuleren van de maatschappelijke opgave.
Voor wie?
Voor teams die samen aan een maatschappelijke opgave werken of zich daarop voorbereiden.
Wanneer werkt dit goed?
- Bij de start of herijking van een maatschappelijke opgave.
- Als een belangrijk begrip vaak wordt gebruikt, maar nog niet gezamenlijk is verkend.
- Als voorbereiding op het formuleren of aanscherpen van de (formulering van de) maatschappelijke opgave.
Wat levert het op?
- Zicht op de verschillende betekenissen die deelnemers aan een begrip geven.
- Elkaars perspectieven en praktijkervaringen beter begrijpen.
- Een gezamenlijke betekenis of werkafspraak die helpt bij het formuleren en bespreken van de opgave.
Groepsgrootte
2 tot 12 deelnemers. Werk bij grotere groepen in subgroepen van maximaal 6 personen.
Tijd
45 tot 60 minuten voor maximaal 12 deelnemers. Reken bij grotere groepen of meerdere begrippen op 60 tot 90 minuten.
Benodigdheden
- Papier
- Pennen
- Flip-over of groot vel papier
- Stiften
- Eventueel post-its
Ruimte
Een ruimte waarin je individueel kunt werken en daarna gezamenlijk met elkaar in gesprek kunt gaan.
Voorbereiding
Leg papier, pennen en een flip-over of groot vel klaar.
Begeleiding
Je kunt deze werkvorm prima zonder begeleider uitvoeren. Een begeleider kan helpen om door te vragen, zorgen dat iedereen aan bod komt en naar elkaar luistert. Het doel is niet om één juiste betekenis te vinden, maar om samen te onderzoeken welke betekenis behulpzaam is voor jullie maatschappelijke opgave.
Stappen
Stap 1 | Bespreek het doel van de werkvorm (3 minuten)
Benoem dat mensen hetzelfde woord kunnen gebruiken, terwijl zij er verschillende beelden, verwachtingen of ervaringen bij hebben. Het doel is niet om te discussiëren over de definitie, maar om elkaar beter te begrijpen en bewuster te kiezen hoe jullie het begrip gebruiken.
Stap 2 | Kies een begrip (2 minuten)Kies een begrip dat belangrijk is voor jullie maatschappelijke opgave.
Kies bij voorkeur een begrip dat regelmatig terugkomt, maar nog niet concreet is gemaakt.
In het artikel Hetzelfde woord, verschillende betekenissen vind je voorbeelden van begrippen die je kunt onderzoeken.
Stap 3 | Verken het begrip individueel (10–15 minuten)
Neem een paar minuten de tijd om voor jezelf na te denken over het gekozen begrip. Schrijf voor jezelf kort op:
- Wat betekent dit begrip voor jou?
- Waarom is dit begrip belangrijk voor deze opgave?
Vat in één of twee zinnen samen wat jij onder het begrip verstaat.
Stap 4 | Vergelijk de beelden (15 minuten)
Deel om de beurt jullie beelden en omschrijvingen.
Luister vooral naar elkaar en onderzoek:
- Welke betekenissen en voorbeelden herkennen we?
- Waar verschillen onze beelden?
- Wat betekent dat verschil voor onze opgave en samenwerking?
Probeer elkaar niet te overtuigen, maar wees nieuwsgierig naar elkaars perspectief. Noteer kernwoorden op een flip-over, bijvoorbeeld in twee kolommen: Wat herkennen we samen? en waar verschillen onze beelden?
Stap 5 | Wat werkt voor jullie opgave? (15 minuten)
Bespreek welke betekenissen belangrijk zijn om mee te nemen bij deze opgave. Formuleer daarna samen hoe jullie het begrip voorlopig willen gebruiken. Vul samen deze zin aan: Binnen deze opgave bedoelen we met …
Bespreek daarna:- Herkent iedereen zich voldoende in deze omschrijving?
- Welke verschillen willen we bewust zichtbaar houden?
- Is deze omschrijving ook duidelijk voor mensen die niet bij dit gesprek aanwezig waren?
Variatie
Onderzoek meerdere begrippen
Laat verschillende kleine groepen ieder een ander begrip onderzoeken. Vergelijk daarna de uitkomsten en bespreek welke begrippen extra aandacht verdienen. Reken hiervoor op minimaal 75 minuten.
Vergelijk verschillende perspectieven
Laat deelnemers hetzelfde begrip bewust omschrijven vanuit verschillende perspectieven, bijvoorbeeld vanuit inwoners, uitvoering, beleid, bestuur of een samenwerkingspartner. Vergelijk daarna wat verandert wanneer je vanuit een ander perspectief kijkt.
Aanvullende hulpmiddelen
In het artikel Hetzelfde woord, verschillende betekenissen vind je voorbeelden van begrippen die vaak in maatschappelijke opgaven voorkomen en verschillend kunnen worden uitgelegd.