Wijs naar de wet is een jaarlijkse bijeenkomst georganiseerd door programma Dialoog & Ethiek in samenwerking met onze partners. Tijdens deze bijeenkomsten brengen wij ons netwerk van denkers, makers en doeners bij elkaar om in gesprek te gaan over onze thema’s.
24 maart 2026 Wijs naar de wet – Wijzer met verhalen
Dit jaar staan we tijdens ons jaarlijkse symposium op 24 maart 2026 stil bij het gebruiken van verhalen in het werk. Want verhalen hebben een enorme kracht. Verhalen kunnen helpen om morele grenzen te verkennen. Ze kunnen nieuwsgierigheid en interesse wekken. Ze kunnen helpen om onvermoede perspectieven te leren kennen. Verhalen hebben ook de potentie om de complexiteit van opgaven te laten doorvoelen. En een moreel probleem of morele vraag zonder omhaal te tonen.
Dit symposium is voor mensen die op een goede manier willen werken met verhalen rondom maatschappelijke thema’s.
Programma
| 9.30 | Inloop |
| 10.00 | Verhalende start en lancering boek ‘Uit de knoop, verhalen van een veranderende overheid’ van Caroline Wiedenhof |
| 10.45 | Korte wisselpauze |
| 11.00 | Werksessies 'Verhalen van een veranderende overheid' |
Verhalen uit de praktijk bieden een unieke manier om patronen in de samenwerking tussen overheid en samenleving zichtbaar te maken. Patronen die zo vanzelfsprekend voelen, dat we ze niet meer zien. Deze werksessie nodigt deelnemers uit om samen te vertragen bij wat er gebeurt, voordat we woorden als professioneel, rechtmatig, goed/fout gebruiken.
Centraal staat de vraag: Welke patronen herkennen we in onze dagelijkse praktijk, die zo logisch voelen dat ze onbesproken blijven?
Gretha Oost (Atelier Publiek) is sociaal ondernemer en ontwerper van oefenruimte voor publieke vernieuwing.Bas Volkers is adviseur bij Dialoog & Ethiek.
Reflexief toezicht is een andere manier van toezichthouden waarin de verhalen en ervaringen van een doelgroep, bijvoorbeeld van mensen met dementie, het startpunt zijn voor een gezamenlijke reflectie met alle betrokken partijen. Dit biedt nieuwe mogelijkheden om als toezichthouder complexe vraagstukken te adresseren. Het roept ook nieuwe vragen op. Want wanneer heb je genoeg geluisterd? Met welk doel luister je? En wie moet nu eigenlijk naar wie luisteren?
In deze werksessie kijken we naar experimenten met reflexief toezicht en reflecteren over uitdagingen en dilemma’s in het gebruik van verhalen en de verantwoording ervan.
Milan van Keulen is promovendus aan de Erasmus School of Health Policy and Management. Hij onderzoekt hoe ervaringen van mensen met dementie als toetssteen kunnen worden gebruikt in toezichtspraktijken.
Wat vraagt het werken met verhalen van ambtenaren? En van gedupeerden? In deze werksessie kijken we naar lessen uit de mijnbouwschade in Groningen.
De werksessie wordt vormgegeven door mensen uit het netwerk van het programma Erkenning en Herstel.
Voor communicatieprofessionals en andere geïnteresseerden in communicatie. Een werksessie waarin we duiken in de discourstheorie van Michel Foucault. Wat is de invloed van macht op wat je wel en niet kunt horen? Wie mag er spreken? Welke dynamieken spelen er, welke bril zet je op?
Erik Pool is oud-directeur Dialoog & Ethiek bij de Rijksoverheid. Recent publiceerde hij ‘Erewoord, Zakboek ethiek voor ambtenaren’.
Zijn verhalen gevaarlijk? En voor wie? Verhalen uit de COVID periode brachten lastige kwesties in beeld. Durf je als organisatie de verhalen te horen? Wat is het narratief voor passende zorg en wat is het effect van wat we elkaar vertellen? deelt haar lessen uit het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis vertelt over de wijze waarop het vertellen van verhalen, het luisteren en het gezamenlijk herschrijven, bijdragen aan leren in een professionele bureaucratie.
José Krijnen is geestelijk verzorger en ethicus, promovendus filosofie en beeldend kunstenaar.
Luisteren naar het verhaal van de ander vraagt om overgave. Je legt jezelf het zwijgen op, je maakt ruimte voor de ander, je begeeft je op glad ijs. Dat maakt luisteren soms een risicovolle onderneming. En daarom kost goed luisteren ons vaak zo’n moeite.
Dit is een van inzichten uit de Werkplaats Luisteren, een project van Bart Cosijn en Patrick van der Hijden. In deze werksessie brengen zij een aantal lessen en werkvormen samen in de werksessie ‘Luisteren op glad ijs’.
We onderzoeken de vereisten, randvoorwaarden en talenten om ons voornemen om ‘echt goed’ te luisteren naar het verhaal van de ander daadwerkelijk gestalte te geven. En we oefenen een paar goede luistergewoontes.
Een werksessie voor wie zichzelf als luisteraar een beetje heeft leren kennen en zin heeft om door te leren.
Bart Cosijn is aanvoerder van de Estonian Dialogue Academy.
Patrick van der Hijden is sociaal ondernemer en kwartiermaker Weerbare Samenleving voor de Publieke Ontwerppraktijk (PONT).
Een werksessie vol herkenning, scherpe inzichten en verrassende gesprekken met verhalen en film als spiegel voor onze moraal. We kijken filmfragmenten, delen ervaringen en stellen vragen.
We onderzoeken hoe verhalen onze morele overtuigingen (vaak ongemerkt) kleuren. We gaan een laag dieper dan het buikgevoel, of de snelle verontwaardiging, en verkennen hoe je als ambtenaar, professional of beleidsmaker bewuster kunt omgaan met de verhalen die rondzingen in teams, organisaties en de samenleving.
Een stelling om vast over na te denken: “Juist wanneer iemand liegt, laat diegene óók iets zien: een verrassend verfijnde moraal.”
Ellen ter Gast is neurobioloog, filosoof en auteur van ‘De Dappere Kijker, waarom Netflix ons meer te bieden heeft dan Kant’.
Verhalen en ethiek zijn zo oud als de mensheid. In veel culturen werden morele vragen niet eerst in theorie besproken, maar via verhalen gedeeld. In deze workshop onderzoeken we wat die vertelkunst ons vandaag nog kan leren. Wat is eigenlijk een goed verhaal over ethiek? Wanneer vertel je het, en hoe neem je mensen mee zodat ze niet alleen begrijpen, maar ook voelen wat er op het spel staat? Aan de hand van korte oefeningen en reflectie ervaren deelnemers hoe verhalen morele vragen invoelbaar maken.
Eric van der Steen is acteur, storyteller en trainer. Hij werkt met universiteiten, managers en bestuurders aan het gebruik van verhalen bij leiderschap, besluitvorming en ethiek.
Ervaar in deze werksessie de rijkdom van elkaars verhalen. Hoe het verhaal van een ander een verhaal bij jou zelf kan oproepen. Een verhaal dat afhankelijk van het gezelschap waarin je het vertelt een andere kleur kan krijgen. Warm Data Labs zijn ontwikkeld door Nora Bateson. Onverwachte ontmoetingen en ongeplande verhalen bieden toegang tot onvoorziene andere mogelijkheden.
Leendert Meijers werkt als programmamanager bij de gemeente Rotterdam. Marjo Zuijlen als wijknetwerker en promotor gemeenschapsgericht leiderschap bij de gemeente Rotterdam. Beiden hebben een training Warm data host gevolgd bij Nora Bateson.
| 13.00 | Lunch |
| 14.00 | Plenaire oefening en lancering boek ‘Verhalend wijzer worden, een praktische inleiding in narratieve ethiek’ van Winnie Hänschen |
| 14.30 |
Theatercollege ‘Deugdzaam werken met verhalen’ |
| 16.00 | Afronding bijeenkomst |
|
16.15 | Borrel en napraten |
Praktische informatie
Wijs naar de wet – Wijzer met verhalen vindt plaats in de aarbeurs in Utrecht.
Wilt u meer informatie over deze bijeenkomst stuur dan een e-mail naar dialoogenethiek@rijksoverheid.nl.
