Koorddansen?! Of…navigeren?
Onlangs kwam het boeiende onderzoek van Ray Bodok mij onder ogen. Hij sprak met leidinggevenden bij de Gemeente Amsterdam over hun rol bij veranderingen en ontwikkelde het ‘koorddansmodel’. Ik dook in het artikel van Binnenlands Bestuur.
Beeld: © Matthijs van den Berg / Matthijs van den Berg
Columnist voor Ambtelijk Vakmanschap: Matthijs van den Berg
Balanceren tussen rollen
De essentie hiervan is dat ambtelijk leiders continu moeten balanceren tussen drie rollen:
- Bepalen en uitdragen van koers en strategie en het prioriteren daarin.
- Dienen van de maatschappij, van de politiek, van de medewerkers.
- Beschermen van de organisatie met ruggengraat en tegenspraak.
Al het goede komt in drieën. Dat geldt hier ook, want je kunt geen van de rollen wegstrepen. Dat het een balansoefening is om ze alle drie recht te doen, dat herken ik wel. Bodok onderscheidt hierbij drie typen ondersteunende activiteiten.
- Relateren door te verbinden met personen en organisaties.
- Communiceren door intern en extern de dialoog aan te gaan.
- Optimaliseren door een leeromgeving te creëren en te reflecteren.
Model goed in balans houden
Mijn indruk is dat we meer tijd besteden aan verbinden en vergaderen, dan aan reflecteren. Terwijl dat laatste zo essentieel is. Ik schreef er eerder over. Ook hier helpt het model om de balans goed te houden. Maar -u voelt ‘m al aankomen- ik heb ook kritiek. En dat betreft de metafoor ‘koorddansen’. Het kan natuurlijk aan mijn evenwichtsvermogen liggen, maar wat mij betreft gaat de vergelijking mank. Want we staan niet op een instabiel koord, maar op een stabiele basis.
De basis
Daarbij moet ik denken aan de ambtseed: ‘Ik werk in het algemeen belang voor onze samenleving en zet mij daar volledig voor in. Ik werk integer en behandel iedereen rechtvaardig, gelijkwaardig en met respect.’ De grondbeginselen van de democratische rechtstaat en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur vormen de basis.
Vanuit die basis doen we ons werk en dat vormt het kompas voor publiek leiderschap. Belangrijk om daar ruimte en tijd voor te maken. Dat er op de werkvloer veiligheid en vertrouwen is om het hierover te hebben met elkaar. Daarvoor zorgdragen, is misschien wel je belangrijkste taak.
Hoe doen we dat bij ons?
Voor mij betekent dit dat we als @Inspectie van het Onderwijs een lerende organisatie zijn, dat we evalueren en reflecteren. En dat we ons verantwoorden en aanspreekbaar zijn. Daarom hebben we inmiddels een evaluatieprogramma lopen, waarbij we continu kijken wat de ervaringen met het toezicht zijn en wat de impact op het onderwijs is.
Bij alle taken en opdrachten die je krijgt -en die je geeft- zijn rechtsbeginselen dus de toetssteen: Is er een wettelijke grondslag? Is het proces zorgvuldig?? Weet de burger of instelling waar die aan toe is? Wordt iedereen gelijk behandeld? Hier moeten we voor staan en op aanspreekbaar zijn.
Dit klinkt simpel, maar in de praktijk is het soms lastig balanceren tussen al die rollen en richtingen. Binnenkort organiseert het programma Ambtelijk Vakmanschap een aantal sessies over ambtelijk leiderschap. Een uitgelezen kans om het hier met elkaar over te hebben. Als het maar geen koorddansen wordt…