Ambtenaren in hersteltrajecten worstelen soms met de gedachte:  ‘Doe ik het goed? Wat is eigenlijk goed overheidshandelen?’. Ontdek en leer hoe maatwerk kan helpen in de praktijk en wat nodig is dit te kunnen leveren. En hoe je de mens centraal stelt, zonder te vervallen in willekeur.

Zorgvuldig kijken

Bij maatwerk gaat het om zorgvuldig kijken binnen alle kaders die er zijn: beleid, richtlijnen etc. En je weten te bewegen binnen die kaders. Je moet weten welke waarden je kan toepassen. Dáárna kan je komen tot een goede afweging. Het is daarbij belangrijk te praten met collega’s, je leidinggevende, het bestuur en andere organisaties over wat je nodig hebt om maatwerk te bieden. Ga bijvoorbeeld het gesprek aan over de wetten die niet rijmen met dat wat ten koste gaat van gedupeerden. Blijf je afvragen: ‘Heb ik de inwoner hier - volgens de wet - nu mee geholpen? Waar is er afwijkingsruimte?’.

Maatwerk is één van de belangrijke thema's in de visie op Erkenning en Herstel. In juni 2026 was het onderwerp van gesprek tijdens een themasessie van het programma. Organisatieadviseur Alinda van Bruggen besprak toen de volgende uitgangspunten.

Belangrijke uitgangspunten bij maatwerk

Maatwerk is geen uitzondering maar een normaal onderdeel van goed overheidshandelen

Maatwerk betekent niet dat een systeem verkeerd is ingericht. In iedere uitvoeringspraktijk zullen situaties voorkomen waarin de standaardaanpak onvoldoende passend is. De aanwezigheid van maatwerkcasussen is daarom geen teken van falen, maar een normaal onderdeel van een behoorlijke uitvoeringspraktijk.

Wettelijke kaders zijn noodzakelijk maar niet genoeg

Wet- en regelgeving bieden belangrijke kaders, maar geven niet altijd antwoord op complexe situaties. Juist wanneer verschillende wetten, belangen of waarden samenkomen, ontstaat de noodzaak om aanvullende afwegingen te maken.

Maak waarden expliciet

Je werkt niet vanuit je persoonlijke waarden, maar vanuit de waarden van je organisatie. Die zijn leidend. Dat geldt ook voor maatwerk en ze helpen om afwegingen te maken welke keuzes, oplossingen en oplossingsrichtingen het beste passen bij die waarden. Zijn ze er niet dan is het belangrijk ze te formuleren én expliciet te maken wat ermee wordt bedoeld.

Professioneel maatwerk vraagt om bewegen tussen verschillende kaders

Professionals moeten niet alleen kennis hebben van wetgeving, maar ook van waarden, organisatieprincipes en bestuurlijke afwegingen. Professionaliteit betekent dat je leert bewegen tussen deze verschillende perspectieven.

Leer en ontdek

Wil jij je verdiepen in maatwerk, waardenafwegingen en mensgericht overheidshandelen? Bekijk onderstaande weblinks met achtergrondinformatie, publicaties en boeken over maatwerk.