In de schoenen van

Voor wie?

Voor spelers die samen aan een maatschappelijke opgave werken en elkaars positie beter willen begrijpen.

De werkvorm werkt het beste wanneer verschillende spelers zelf aanwezig zijn en bereid zijn om iets over hun eigen positie te delen.

Wanneer werkt dit goed?

• Wanneer spelers vooral vanuit hun eigen positie naar de opgave kijken.
• Wanneer meer begrip nodig is voor elkaars bijdrage en belemmeringen.
• Wanneer spelers elkaars perspectief onvoldoende kennen of begrijpen.
• Wanneer verdieping nodig is op belangen, zorgen of verwachtingen van de verschillende spelers.

Wat levert het op?

• Meer inzicht in hoe verschillende spelers de opgave zien en ervaren.
• Zicht op overeenkomsten en verschillen tussen en aannames over spelers.
• Inzicht in waar jouw beeld van een andere speler afwijkt van wat die speler zelf zegt.
• Vragen die spelers nog aan elkaar willen stellen.
• Vragen en aandachtspunten voor het vervolg.

Groepsgrootte

4 tot 12 deelnemers.

Verdeel een grotere groep over meerdere kringen en zorg per kring voor begeleiding.

Tijd

Ongeveer 65 minuten met een kleine groep. Trek bij tien tot twaalf deelnemers ongeveer 75 minuten uit.

Benodigdheden

• Voor iedere deelnemer één werkblad ‘In de schoenen van’.
• Pennen of stiften.
• Een stoel voor iedere deelnemer.

Voorbereiding

Bepaal welke opgave of welk deel daarvan centraal staat. Nodig spelers uit die vanuit verschillende posities bij deze opgave betrokken zijn.

Print voor iedere deelnemer één werkblad ‘In de schoenen van’ en zet de stoelen in een kring.

Begeleiding

Deze werkvorm vraagt om een begeleider. De begeleider zorgt dat deelnemers vragen stellen aan elkaar en niet discussiëren over wie gelijk heeft.

Maak duidelijk dat deelnemers tijdelijk vanuit de positie van een ander kijken. Zij spreken niet namens die persoon en doen deze niet na. De speler zelf bepaalt wat wel en niet wordt herkend.

Wees voorzichtig en extra zorgvuldig met deze werkvorm bij een ernstig conflict, weinig vertrouwen of grote verschillen in invloed.

Stappen

Stap 1 | Vul jouw werkblad in (10 minuten)
Leg kort uit welke opgave centraal staat. Iedere deelnemer vult daarna in stilte het werkblad ‘In de schoenen van’ in vanuit de eigen positie.

Beschrijf wat jij rond de opgave ziet en ervaart, wat voor jou belangrijk is en wat jij doet en nodig hebt. Je hoeft geen officieel standpunt van jouw hele organisatie, groep of gemeenschap te geven.

Vertel vooraf dat een andere deelnemer het werkblad straks leest. Deel daarom alleen informatie die in deze groep besproken mag worden.

Stap 2 | Deel jouw eigen perspectief (10-15 minuten)
Iedere deelnemer geeft kort een toelichting op het ingevulde werkblad. De anderen luisteren en reageren nog niet.

Leg het werkblad daarna op de grond voor jouw stoel of laat het op de stoel liggen.

Stap 3 | Wissel van plaats en verken de andere positie (10 minuten)
Iedere deelnemer schuift een of meer plaatsen op. Lees wat de speler op deze plaats zelf heeft opgeschreven.

Onderzoek vervolgens:

• Wat ziet deze speler gebeuren rond de opgave?
• Wat betekent de opgave voor deze speler?
• Wat vindt deze speler belangrijk?
• Waar maakt deze speler zich zorgen over?
• Wat doet deze speler al?
• Wat heeft deze speler nodig en wat belemmert deze speler?
• Wat wil deze speler dat anderen begrijpen?

Gebruik het ingevulde werkblad als vertrekpunt. Maak onderscheid tussen wat de speler zelf heeft verteld en wat jij verder invult of aanneemt.

Stap 4 | Ga vanuit de andere positie in gesprek (15 minuten)
Voer met elkaar een gesprek vanuit de plaats waar je nu zit. Benoem bijvoorbeeld:

• wat je vanuit deze positie opvalt;
• wat belangrijk of moeilijk lijkt;
• wat deze speler nodig heeft en wat deze speler belemmert;
• wat je nog niet goed begrijpt.

Stel verdiepende vragen, maar probeer elkaar nog niet te overtuigen of direct oplossingen te bedenken. Formuleer voorzichtig wanneer je niet zeker weet of jouw beeld klopt. Je kijkt vanuit de positie van de ander, maar spreekt niet namens diegene.

Stap 5 | Keer terug en toets het beeld (10 minuten)
Ga terug naar jouw eigen plaats. Bespreek:

• Wat herkende je in wat vanuit jouw positie werd gezegd?
• Wat zou je zelf anders formuleren?
• Wat ontbrak?
• Welke aanname over jouw positie klopte niet?
• Wat had de ander goed begrepen van jouw positie?
   

Stap 6 | Kijk terug en bepaal het vervolg (10 minuten)
Bespreek met de groep:

• Wat heb je beter leren begrijpen?
• Wat verraste je?
• Welke verschillen vragen meer aandacht?
• Wat willen jullie in de samenwerking anders doen?

Het doel is niet om één gedeeld perspectief te vormen. Verschillen mogen blijven bestaan. Leg de belangrijkste inzichten en afspraken vast.

Waar moet je op letten?

Deze aandachtspunten zijn belangrijk voor alle spelers die meedoen:

• Spreek niet namens een ander, maar onderzoek hoe die ander naar de opgave kijkt.
• Eén persoon vertegenwoordigt niet automatisch een hele organisatie, groep of gemeenschap.
• Forceer geen overeenstemming; verschillen kunnen van betekenis zijn.

Variatie

Wissel nog een keer van plaats
Laat deelnemers vanuit nog een andere positie naar de opgave kijken. Trek hiervoor ongeveer 20 minuten extra uit.

Een ontbrekende speler
Zet een lege stoel neer voor een speler die niet aanwezig is. Bespreek wat jullie over diens perspectief weten, wat jullie aannemen en welke vragen jullie nog willen stellen.

Maak duidelijk dat niemand namens deze speler spreekt. Toets de uitkomsten waar mogelijk bij de speler zelf. Deze variant vervangt het contact met de ontbrekende speler niet.