Het Hannah Arendt Podium heeft een eigen podcastserie. Rijksambtenaren vertellen erin over hun werk. Deze verhalen worden geplaatst in de context van het denken van Hannah Arendt. Bij de podcastserie is een drietal werkvormen ontwikkeld die het gesprek over de podcast structureren.
Firma MES tekende voor de productie en creatieve invulling. Firma MES is gespecialiseerd in documentair theater over maatschappelijke onderwerpen, zoals De Affaire podcast Oksigen en theaterproducties als De Gijzeling en Rishi. In hun voorstellingen belichten ze meerdere perspectieven op een verhaal. Een oordeel laten ze vervolgens aan de kijker of luisteraar.
|
Het Hannah Arendt Podium, onderdeel van het programma Dialoog & Ethiek, is in het leven geroepen om stemmen van rijksambtenaren te laten klinken die tijdens het doen van de dagelijkse werkzaamheden niet of onvoldoende tot hun recht komen. Het podium moedigt aan om uiting te geven aan het soms onuitspreekbare, en daarover met elkaar in gesprek te gaan. Het podium werkt zowel vraaggestuurd als aanbodgericht. We halen verzoeken voor programmering op en dagen daartoe uit. We bieden plek aan datgene waar elders geen plek voor is. Wil je zelf gebruik maken van het podium om een onderwerp onder de aandacht te brengen, mail dan naar hannaharendtpodium@rijksoverheid.nl
|
Podcast Hallo Hannah
Aflevering 1
In de eerste aflevering vertellen ambtenaren over de inhoud van hun werk. Wat maakt het boeiend, mooi en soms ook lastig? Ambtenaren vertellen over momenten waarop ze aarzelden over een opdracht, of een opdracht niet wilden uitvoeren. Omdat de opdracht niet strookte met de grondwet, of niet zinnig leek. Los van de vraag wie er gelijk had, roept dit vragen op over wat het werk van ambtenaren kenmerkt: de politiek formuleert de opdracht, en ambtenaren voeren die zo goed mogelijk uit, terwijl een ambtenaar ook de opdracht heeft zich in te zetten voor de samenleving waarbij ‘bewusteloze gehoorzaamheid’ volgens de eigen integriteitscode niet is toegestaan. De podcast laat deze spanning horen en wil aanzetten tot reflectie daarop..
Aflevering 2
In de tweede aflevering van Hallo Hannah komen vijf ambtenaren aan het woord die vertellen over momenten waarop zij moed nodig hadden om hun eigen grenzen te bewaken. In alle grote organisaties waar mensen samenwerken ontstaan er wel eens spanningen. Er is sprake van pestgedrag, uitsluiting, discriminatie of racisme. Als rijksoverheid willen we een voorbeeldfunctie hebben. Bovendien willen we niet dat bepaald gedrag, zoals racisme, zou kunnen doorwerken in beleid of uitvoering. Daarom tillen we bij de overheid extra zwaar aan een open, veilige werkcultuur. Om die veiligheid te kunnen bereiken moeten we eerst iets doen wat heel onveilig kan voelen. Iets waar we moed voor nodig hebben: we moeten ons uitspreken.
Aflevering 3
In aflevering 3 komen ambtenaren aan het woord over het onderwerp Transparantie. In de Wet Open Overheid (WOO) is geregeld dat iedereen recht heeft op informatie over wat de overheid doet. Daarbij staat in de WOO dat zoveel mogelijk informatie actief openbaar gemaakt moet worden. Dat zou een belangrijke stap zijn in het herstel van vertrouwen in de overheid. Echter, transparant zijn heeft soms ook een keerzijde; het kost bijvoorbeeld veel tijd, en levert zoveel informatie op dat de vrager er niet altijd mee uit de voeten kan. Is transparant zijn dan wel altijd de oplossing of het goede om te doen? Is het wel zo dat meer transparantie leidt tot meer vertrouwen? De podcast wil uitnodigen tot het bespreekbaar maken van de verschillende kanten aan transparantie en openheid. Door in gesprek te blijven over wat we belangrijk vinden in het werk van de overheid en haar ambtenaren kunnen we steeds beter met elkaar bepalen wat het goede is om te doen.
Aflevering 4
In aflevering 4 spreken we met ambtenaren over hoe het is om te werken in een organisatie die zo sterk hiërarchisch is als de rijksoverheid, waar bovendien een groot verschil bestaat tussen politieke en ambtelijke macht. Hoe ga je daarmee om als ambtenaar? Wat betekent het als je heel hoog in de hiërarchie zit, of juist heel laag? Ziet je wereld er dan anders uit; moet je je werk dan bijvoorbeeld anders doen? Wat als je te maken krijgt met een leidinggevende die het niet zo met je op heeft? Of als je leiding geeft maar mensen namens jou gaan denken dat je ergens ‘wel geen tijd voor zal hebben’? De podcast wil uitnodigen tot het bespreekbaar maken van de verschillende kanten aan hiërarchie. Door in gesprek te blijven over wat we belangrijk vinden in het werk van de overheid en haar ambtenaren kunnen we steeds beter met elkaar bepalen wat het goede is om te doen.
Aflevering 5
Aflevering 5 stond voor deze reeks niet op de planning, maar ontstond omdat uit de gesprekken voor aflevering 3 en 4 het onderwerp Tegenspraak steeds opnieuw voorkwam, en veel samenhang heeft met transparantie en hiërarchie. In deze aflevering hoor je ambtenaren spreken over hoe het is om ‘nee’ te zeggen wanneer je gevraagd wordt iets te doen in je werk dat voor jou een brug te ver is, of wanneer je voelt dat je je moet uitspreken over het handelen van de organisatie waar jij voor werkt. Mag of moet je als ambtenaar bijvoorbeeld liegen als de politiek dat van je vraagt? Of mag je dan werk weigeren? Moet je je blijven uitspreken wanneer er een misstand dreigt te ontstaan, ook wanneer mensen zeggen dat je het maar moet loslaten?
Aflevering 6 (reflectie op podcast 'Hallo Hannah')
In aflevering 6 is het bijna tot op de dag vier jaar geleden dat we van start gingen met de podcast. Een mooi moment om terug te blikken. We zijn daarvoor in gesprek gegaan met Eva Heijblom MSc., directeur-generaal digitalisering en overheidsorganisatie (DGDOO) en met Jessica Vuijk, gespreksleider en adviseur bij Dialoog & Ethiek. Eva heeft als hoogste ambtenaar de hele overheidsorganisatie in haar portefeuille en Jessica voert talloze gesprekken over morele vragen in de rijksdienst.
We vragen wat hen bijblijft van de afleveringen tot nu toe, wat ze zelf zien, horen en meemaken in de Rijksdienst en wat er moet gebeuren om open gesprekken gemakkelijker te voeren. Is er iets veranderd in die vier jaar?
De verhalen die in de podcasts verteld worden, zijn niet gefactcheckt. Het kan zijn dat andere mensen andere herinneringen hebben aan de voorvallen die worden beschreven, of dat bepaalde zaken feitelijk net iets anders lagen. De ambtenaren die aan het woord komen, gaven bij de gesprekken ook aan dat het niet hun bedoeling was om iemand aan te klagen of om een misstand te onthullen. Er wordt geen oordeel over uitgesproken. Het Hannah Arendtpodium moedigt de luisteraars aan om vooral naar de boodschap van de verhalen te luisteren. Caroline Wiedenhof schreef voor Platform O de column ‘aarzelen’ over het maakproces van de podcast. “De podcast is een experiment. Ik ken geen andere voorbeelden waarin ambtenaren zo eerlijk en kwetsbaar in het openbaar op morele vragen reflecteren. Ze doen dat niet om hun gelijk te halen, niet als klokkenluider, maar uit loyaliteit aan hun werk. En omdat ze willen dat een nieuwe bestuurscultuur grond aan de voeten krijgt.”
Beschikbaarheid
Hallo Hannah is gemaakt voor Rijksambtenaren. Alle zes afleveringen van de serie zijn te vinden via de gebruikelijke podcastfora.
Werkvormen
Het doel van de podcasts is rijksambtenaren met elkaar in gesprek te laten gaan over kwesties in het werk. Wat maakt het werk bijzonder, lastig, mooi? Wat is er speciaal aan de context van werken voor het Rijk?
Er zijn talloze manieren om met elkaar een goed gesprek te voeren. Hieronder staan drie werkvormen die op verschillende aspecten inzoomen: Een luisteroefening, een gesprek over een casus, een reflectiegesprek met een groep
Wie was Hannah Arendt?
Houd je van podcasts en ben je nieuwsgierig geworden naar Hannah Arendt? Luister dan ook eens naar de serie van Klara In iedere aflevering onderzoekt Greet van Thienen met een filosoof een thema of periode uit haar leven en werk.
Ook de serie Podcast Filosofie heeft een interessante aflevering over Hannah Arendt. Hans Achterhuis vertelt hier over het onderscheid ‘arbeiden’, ‘werken’ en ‘handelen’. Hoe komen we uit de verstrikking van het consumeren?
Hannah Arendt