Na een eerdere afzegging door sneeuw kwam de Opgavebeweging op 26 februari alsnog samen in Nijmegen. Met lentezon en een warm welkom door de collega’s van de gemeente Nijmegen.
Dagvoorzitter was Jens Bosman van de gemeente Den Haag. De opening werd verzorgd door Edwin van der Velde, directeur bedrijfsvoering van Nijmegen.
Zijn kernboodschap was helder en tegelijk bescheiden: opgavegericht werken is geen eindpunt. Het is een zoektocht die nooit af is. Het helpt om invalshoeken te vinden om verder te komen. En de omgeving doet ertoe. Je hebt plekken nodig waar mensen elkaar ontmoeten om samen aan de opgave te werken.
De opgave: sturen op een sterke sociale basis
Mounia El Mouden, opgavemanager van de opgave Sociale Basis, nam de groep mee in het Nijmeegse verhaal.
De kern van de opgave is het versterken van de sociale basis in de stad. Dat gaat over initiatieven van inwoners én over plekken waar mensen elkaar ontmoeten, zoals wijkcentra en sportclubs. Nijmegen werkt gebiedsgericht en stapsgewijs. Inwoners krijgen steeds meer regie.
De Opgavebeweging ging vervolgens zelf aan de slag met drie vraagstukken:
- Hoe creëer je de juiste omstandigheden om deze beweging in goede banen te leiden?
- Hoe organiseer je de interactie tussen betrokkenen op verschillende speelvelden en bestuurslagen?
- Hoe faciliteer je je interne organisatie in een fase van onzekerheid?
De antwoorden werden niet op flap-overs geschreven, maar gebouwd met lego. Door letterlijk te bouwen aan beelden van samenwerking, ontstonden gesprekken over randvoorwaarden, spanningen en keuzes.
Werken in complexiteit met het Cynefin-model
Na de lunch introduceerde Jens het Cynefin framework-model.
Cynefin helpt om situaties te onderscheiden in eenvoudig, gecompliceerd, complex en chaotisch. In eenvoudige situaties werken best practices. In gecompliceerde situaties heb je experts nodig. In complexe situaties ontdek je al doende wat werkt.
Voor maatschappelijke opgaven is dat onderscheid relevant. Niet alles is maakbaar of vooraf planbaar. Soms moet je experimenteren, reflecteren en bijstellen. Dat vraagt een andere houding van organisatie en bestuur.
Hoe Nijmegen opgavegericht werkt
Daarna nam Luc de Wildt, organisatieontwikkelaar en opgavecoach bij Nijmegen, de groep mee in de Nijmeegse praktijk.
Nijmegen startte met het bouwen van brede netwerken in gebieden, met bestuurders aan tafel. Politiek en bestuur zijn actief meegenomen in opgavegericht werken als werkwijze. Niet alleen om inhoudelijke keuzes te maken, maar ook om ruimte en tijd te organiseren voor leren en reflectie op de lange termijn.
Belangrijke randvoorwaarden die Nijmegen benoemt:
- Werk met brede netwerken in de gebieden.
- Betrek bewoners, raadsleden en managers actief.
- Investeer in draagvlak, juist omdat het een andere manier van werken is.
Nijmegen werkt met duidelijke rolverdeling. De opgavehouder is verantwoordelijk voor de inhoud. De opgavecoach ondersteunt het proces. Medewerkers worden expliciet opgeleid voor deze rollen.
Luc sloot af met een nuchtere constatering: niet alles hoeft opgavegericht. Kies bewust de werkwijze die past bij de aard van het vraagstuk.
In gesprek over randvoorwaarden
In het laatste deel van de middag gingen deelnemers in kleine groepen in gesprek over de randvoorwaarden voor opgavegericht werken. Wat heb je nodig om dit vol te houden? Wat vraagt het van leiderschap? Wanneer helpt structuur en wanneer belemmert die juist?
De bijeenkomst liet zien dat opgavegericht werken geen blauwdruk is. Het vraagt voortdurende afweging: wat is hier aan de hand, wie zijn betrokken en welke werkwijze past nu?
En misschien was dat wel de belangrijkste les van de dag: de zoektocht is nooit af. Maar door samen te verkennen, bouwen en reflecteren, kom je wel verder.